Pałac w Dobropolu

Dobropole niem. Breitenfelde było lennem pomorskiego rodu rycerskiego von Dewitz / Dewicz.

W 1628 r. w wykazach dóbr rycerskich Dobropole było podzielone na dwie części. W 1648 r. Heinrich (Henryk) IV von Dewitz (Herr auf Daber, Farbezin und Breitenfelde - pan na Wierzbięcinie i Dobropolu) przekazał majątek swojemu synowi Kurtowi. Po jego śmierci, wdowa po nim, w 1699 r. podzieliła majątek pomiędzy dwoma córkami. Starsza z nich wyszła za mąż za von Pletza, a młodsza za von Waldowa. Syn Pani von Pletz zastawił odziedziczoną po matce część majątku swojej cioci. Ostatecznie wraz z bratem odkupili jednak tę część dóbr od ciotki. Potomkowie rodu von Dewitz po kądzieli, nie byli dobrymi gospodarzami. W XVIII w. majątek był zadłużony i został przejęty na własność, przez wierzyciela tajnego radcę von Baer (Bauer?).

Po licznych zmianach właścicieli, w 1802/1804 r. Dobropole kupił kapitan w służbie pruskiej John Christian Gottlieb von Kathen. Był on mężem Sofii Johanny Wilhelminy Franciszki von Dewitz (córki Carla Henrika Fredrika von Dewitz i Johanny Henrietty Louise von Huyssen).

W 1842 r. von Kathen sprzedał majątek Ferdynandowi F. von Schmalensee. Ten z kolei w latach 1843-45 rozparcelował go i sprzedał 70 morgów. Pozostały majątek sprzedał Johannowi F. Engelbrechtowi.

W 1855 r. (inne źródła podają 1884 r.) dobra przeszły na własność Ottonie von Veltheim (z domu hrabianki von Veltheim (inne źródła podają, że była ona z domu Grafin; z Weltheimsburga). Ottonia była wdową po landracie von Veltheim. Pani von Veltheim jest wymieniania jako właścicielka w źródłach jeszcze w 1892 r. W jej imieniu majątkiem administrował p. Haput.

W latach 20-tych XX w. (w 1928 r.) właścicielem był Eduard von Wendorff-Mühlburg.

Ostatnią przedwojenną właścicielką była Paula Busing, wdowa po Eduardzie von Wendorff. W Nowogardzie (niem. Naugard) hitlerowski sąd wydał na nią wyrok śmierci. Pod koniec stycznia 1945 roku zabrała ona swojego brata, Karla Buesinga, i dziecko, Herrmanna Bauhofera, przez rzekę Odrę pociągiem. Po powrocie próbowała zabrać swoją synową, Giselę, do rodzinnego domu Wendorffów, Nowielinie (niem.) Naulin w powiecie pyrzyckim (niem. Pyritz). Ta próba zakończyła się niepowodzeniem, ponieważ wieś była już zajęta przez Armię Radziecką. Po powrocie do Dobropola, została aresztowana następnego ranka przez policjanta z Dobrej (niem. Daber). Została przewieziona konno i wozem do Nowogardu, gdzie umieszczono ją w więzieniu. Wyrok śmierci nie został natychmiast wykonany, a Paula von Wendorff została przeniesiona do Goleniowa (niem. Gollnow). Plotkowano, że jeden z jej żyjących synów zginął w Stalingradzie. Był apel o łaskę, który został odrzucony. Krótko przed inwazją Armii Radzieckiej na Goleniowo, urzędnik zakładu karnego pomógł Pauli von Wendorff w ucieczce. Ze względu na swoją małą posturę, uciekła na rowerze dziecięcym do miasta Schwerin (w Niemczech), gdzie się urodziła. Ukryła się, a wyrok śmierci nigdy nie został wykonany.

Po 1945 r. w pałacu stacjonowały wojska radzieckie. Podpalono wówczas budynek gorzelni. Później majątek został upaństwowiony. Powstał tu PGR. Później pałac należał do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i był dzierżawiony przez Szczecińskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego S. A. z s/Osowo.

Pałac został wybudowany w 1913 r. Data ta była umieszczona nad wejściem frontowym.

• Ewidencja parkowa, www.zabytek.pl
• Ewa Kulesza, Karta Biała, 1995 r., www.zabytek.pl
• Waldemar Witek, Karta Biała, 2000, www.zabytek.pl
• https://sites.rootsweb.com/
• https://von-dewitz.eu/
• https://www.adelsvapen.com/genealogi/Von_Kathen_nr_1301
• Karol Soberski, Bezcenne archiwum, unikatowe fotografie, niezwykłe wspomnienia, 2022, https://pojezierze24.pl/

Opracowała: Nina Herzberg-Zielezińska

Zdjęcia:

• Jerzy Dubiel, www.zamkilubuskie.pl (udostępniono za zgodą autora)
• Karl Friedrich Schwirz
• Waldemar Witek, Karta Biała, 2000 r., www.zabytek.pl
• Beata Zbonikowska, 2013 r., http://westernpomerania.com.pl/ (udostępniono za zgodą autorki)