Dwór w Kampinosie

Kampinos niegdyś zwany był Białe Miasto, wzmiankowane w 1377 roku, a także Kapinos. Od 1508 roku własność Radziejowskich, później starostwo, a około 1771 roku w rękach Franciszka Branickiego, łowczego koronnego. Od 1776 roku we władaniu Ludwika Gutakowskiego (ur. 1738), podkomorzego królewskiego i podczaszego witebskiego, starosty kampinoskiego. Ludwik Gutakowski, poseł na Sejm Czteroletni, patriota, prezes Rady Ministrów i Rady Stanu za czasów Księstwa Warszawskiego, współtworzył Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Warszawie. Zmarł w 1811 roku i pochowany został w podziemiach kościoła św. Krzyża w Warszawie. W pierwszej połowie XIX wieku Kampinos był własnością Adama Brońca, wielkiego marszałka dworu cesarsko-królewskiego polskiego, i jego żony Marianny z Dorpowskich primo voto Grudzińskiej, od 1838 roku Michała Staszewskiego, naczelnika sekcji ekonomicznej w rządzie gubernialnym mazowieckim, od 1878 roku Romualda Nowickiego, później Adama de Verbno Łaszczyńskiego, a w 1909 roku Tadeusza Fiszera. W okresie międzywojennym znajdował się tu dom wypoczynkowy dla nauczycieli

Klasycystyczny dwór wzniesiony zapewne w drugiej ćwierci XIX wieku dla Adama Brońca i jego żony Marianny z Dorpowskich primo voto Grudzińskiej, lub nieco później, dla Michała Staszewskiego, właściciela miejscowości od 1838 roku. Parterowy, nakryty dachem czterospadowym, z sionką na osi, na której nieduży taras. Artykułujące ścianę sionki pilastry korespondują z parami pilastrów na skraju elewacji. Łącznikiem między pozornie odległymi elementami architektonicznej dekoracji jest uproszczone belkowanie zwieńczone gzymsem, przebiegające na całej długości fasady pomiędzy górną linią okien a gzymsem podokapowym. W 1933 roku w obecności prezydenta RP Ignacego Mościckiego w fasadę dworu wmurowano tablicę z okazji siedemdziesiątej rocznicy powstania styczniowego, upamiętniającą mieszczący się tu wówczas sztab powstańczy Zygmunta Padlewskiego, naczelnika wojskowego województwa płockiego, aresztowanego i straconego przez władze carskie.

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie na Mazowszu, Poznań 2013.
Zdjęcie: Piotr Libicki, Piotr Jurek