Podziel się:

Dwór w Żelazowej Woli

  • Dwór Żelazowa Wola

    Napoleon Orda, Reprint litografii z VIII serii z Albumu widoków historycznych Polski

  • Dwór Żelazowa Wola oficyna dom Fryderyka Chopina

    Oficyna, Autor: Piotr Libicki

Zapoznaj się z historią dworu w Żelazowej Woli

Przeczytaj więcej informacji o dworze w Żelazowej Woli. Poznaj jego historię. Miłego czytania!

Historia

Nie mieściło się w narodowej wyobraźni, by najsłynniejszy z polskich kompozytorów mógł przyjść na świat w innym domu niż polski dwór! Dlatego też, gdy w 1930 roku rozpoczęto remont zrujnowanej oficyny, o bielonych izdebkach i krytej pierwotnie strzechą, nadano jej wygląd szlacheckiego dworu z nieodzownym jego atrybutem – kolumnowym gankiem. I tak oto syn francuskiego nauczyciela Mikołaja Chopina, Fryderyk, stawał się dziedzicem wielkiej sarmackiej tradycji, prawdziwym Polakiem z krwi i kości. Bo i skąd miałaby się wziąć jego muzyka? Czy tylko i wyłącznie z inspiracji monotonnym mazowieckim krajobrazem?

Dom narodzin Fryderyka Chopina był jedną z dwóch oficyn usytuowanych po obu stronach dworu Skarbków, parterowego, z piętrowym ryzalitem i murowaną sionką pośrodku elewacji frontowej, malowniczo położonego w parku nad brzegiem rzeczki Utraty. Przekonuje o tym litografia Maksymiliana Fajansa zrobiona według rysunku Napoleona Ordy. Dwór nie miał szczęścia – spłonął podczas przemarszu wojsk napoleońskich w 1812 roku. Skarbkowie, nie mając pieniędzy na odbudowę siedziby, przenieśli się do prawej ofi cyny, która również nie dotrwała do naszych czasów i spłonęła w 1917 roku, podczas I wojny światowej. Pozostała jedynie lewa oficyna, dom narodzin Chopina. Jako pierwszy myśl o uczczeniu pamięci wielkiego kompozytora powziął syn słynnego mistyka Andrzeja Towiańskiego Adam, właściciel majątku od 1859 roku. Mimo że Chopinowie wyprowadzili się z Żelazowej Woli już kilka miesięcy po narodzinach syna, Towiański chciał z lewej oficyny uczynić miejsce kultu kompozytora. Nie doszło to jednak do skutku. Kolejny właściciel mimo wezwań i apeli warszawskich środowisk, by uszanować narodową pamiątkę, w dawnej oficynie urządził magazyn. Dopiero w 1929 roku przy udziale Towarzystwa Przyjaciół Domu Chopina i Sochaczewskiego Komitetu Chopinowskiego udało się wykupić z rąk prywatnych zrujnowany dom i przystąpić do gruntownego remontu połączonego z nadaniem skromnemu budynkowi kształtu szlacheckiego dworu. Autorem przebudowy był architekt, wykładowca i późniejszy profesor Politechniki Warszawskiej Lech Niemojewski (1894–1952). W efekcie powstał parterowy, nakryty dachem naczółkowym dwór z dwukolumnowym gankiem poprzedzającym wejście i podtrzymującym trójkątny szczyt dwuspadowego daszku. Wnętrza zostały zaaranżowane w nowy sposób, nie zachowując nic z pierwotnego, bardzo skromnego charakteru.

Piękny park wokół dworu to dzieło architekta, prof. Franciszka Krzywdy-Polkowskiego z lat 1933–1935, w miejscu parku urządzonego w 1871 roku przez Kamila Jammé. Drzewa i krzewy zostały w dużej części podarowane przez zakłady ogrodnicze z całej Polski, co miało swoje wielkie symboliczne znaczenie.

W XVI wieku Żelazowa Wola należała do Mikołaja i Piotra Żelazów, w drugiej połowie XVIII wieku Łuszczewskich, w tym Piotra Łuszczewskiego, a na przełomie XVIII i XIX stulecia i aż do 1834 roku Skarbków. Później kolejno w rękach Szubertów i Peszków, od 1859 roku Adama Towiańskiego, syna słynnego mistyka Andrzeja Towiańskiego, od 1879 roku Aleksandra Pawłowskiego. Po I wojnie i wcześniejszej parcelacji majątku dwór stał się własnością Rocha Szymaniaka. W 1929 roku dwór i park przeszły na własność Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Domu Chopina i Sochaczewskiego Komitetu Chopinowskiego, a od 1946 roku Towarzystwa im. Fryderyka Chopina. W Żelazowej Woli 22 lutego 1810 roku przyszedł na świat słynny kompozytor Fryderyk Chopin, syn emigranta francuskiego Mikołaja Chopina i Justyny z Krzyżanowskich, zapewne powinowatej Skarbków, których dzieci Mikołaj Chopin był guwernerem. Fryderyk Chopin, uznany za genialne dziecko, grywał przed wielkim księciem Konstantym. W 1826 roku odbył podróż do Berlina, a wracając, odwiedził w Antoninie w Wielkopolsce ks. Antoniego Radziwiłła, namiestnika Wielkiego Księstwa Poznańskiego, kompozytora i melomana. Na początku listopada 1830 roku opuścił Warszawę i po okrężnej podróży przez Wiedeń i Niemcy zajechał do Paryża we wrześniu 1831 roku. Tam osiedlił się na stałe i zmarł 17 października 1849roku w swoim apartamencie na Place Vendôme pod numerem 12. Uroczysty pogrzeb z kościoła Sainte Madelaine na cmentarz Père-Lachaise odbył się dwa tygodnie później. Grób Chopina ozdobiła piękna rzeźba dłuta Jeana Auguste’a Clesingera. Serce zostało ostatecznie wmurowane w fi lar głównej nawy kościoła św. Krzyża w Warszawie.

Dom i duży ładny park w bardzo dobrym stanie. Obiekt dostępny: Muzeum Fryderyka Chopina.

Źródła wiedzy

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie na Mazowszu, Poznań 2013.
Zdjęcie: Piotr Libicki


Dwory i Pałace Wiejskie na Mazowszu

Powyższy opis pochodzi z publikacji Piotra Libickiego, pt. "Dwory i Pałace wiejskie na Mazowszu".

Wydawnictwo REBIS

Publikacja "Dwory i pałac wiejskie na Mazowszu" została wydana przez wydawnictwo REBIS.

Opis książki od wydawcy:

Przewodnik dokumentujący ziemiańskie siedziby; prawie 600 obiektów z terenu obecnego województwa mazowieckiego. Dwory i pałace wiejskie na Mazowszu to kolejna po bestsellerowych Dworach i pałacach wiejskich w Wielkopolsce książka-katalog-przewodnik poświęcona historycznym siedzibom ziemiańskim. W książce opisanych zostało 629 obiektów z terenu obecnego województwa mazowieckiego.

  • Współautor publikacji: Marcin Libicki

  • ISBN: 978-83-7301-826-6

  • Ostatnie wydanie: 2013 r.

  • Nakład książki został wyczerpany


Autor książki: Piotr Libicki

Piotr Libicki (ur. 1973 r.), historyk sztuki, członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki, autor i współautor przewodników i książek, w tym serii poświęconej dworom i pałacom wiejskim w Wielkopolsce, w Małopolsce, na Mazowszu i na Podkarpaciu. W latach 1999-2009 współpracownik Telewizji Polskiej w Poznaniu, autor i współautor ponad 100 programów krajoznawczych i reportaży. W latach 2013-2015 gościnny wykładowca w Instytucie Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UAM, a w latach 2018-2019 w Instytucie Historii Sztuki UAM. Od 2013 roku pełnomocnik Prezydenta Miasta Poznania ds. estetyki miasta.

Piotr Libicki