Twój koszyk jest pusty

Pałac w Pęcicach

pałac w Pęcicach

Autor: Piotr Libicki

Informacje ogólne

Lokalizacja: województwo mazowieckie, powiat pruszkowski, gmina Michałowice

Rodzaj obiektu:
Pałac
Zastosowanie:
Fundacja Dwór Polski w Pęcicach
Stan zachowania:
Odrestaurowany

Posiadasz więcej informacji
o obiekcie? Skontaktuj się z nami!

Zapoznaj się z historią pałacu w Pęcicach

Przeczytaj więcej informacji o pałacu w Pęcicach. Poznaj jego historię. Miłego czytania!

Historia

W XVIII wieku Pęcice były własnością Górskich, w tym w 1783 roku chorążego warszawskiego Feliksa Górskiego. W początkach XIX wieku przejściowo Pęcice należały do księcia Pawła Sapiehy, fundatora pałacu, by w 1815 roku przejść do Konstancji z Górskich Zaborowskiej. Od 1818 roku były własnością senatora kasztelana Królestwa Polskiego Antoniego Korwin-Bieńkowskiego, potem od 1832 roku Popławskich, a następnie od 1862 roku przez Marię Klementynę z Popławskich Łuszczewską przeszły na Łuszczewskich – na jej adoptowanego syna Antoniego Marylskiego-Łuszczewskiego. W rękach Marylskich Pęcice pozostawały do końca. Antoni Marylski-Łuszczewski zostawił dwóch synów: Antoniego Marylskiego juniora (1894–1973), zaangażowanego w słynne dzieło zakładu dla niewidomych dzieci w Laskach, myśliciela katolickiego, w wieku 77 lat wyświęconego na księdza, oraz Janusza Marylskiego, ostatniego właściciela Pęcic. W latach dwudziestych majątek liczył 448 hektarów.

Pałac

W 1808 roku książę Paweł Sapieha wstąpił do loży masońskiej „Braci Polaków Zjednoczonych na Wschodzie Warszawy”. W tym samym roku zakupił podwarszawskie Pęcice, w których rozpoczął budowę pałacu, mającego pełnić rolę miejsca „towarzyskich spotkań” loży skupiającej czcicieli Napoleona. Przynależność polskiego ziemiaństwa do masonerii nie była niczym wyjątkowym. W wielkopolskich Włoszakowicach dla Aleksandra Józefa Sułkowskiego, ministra Augusta III Sasa, jednego z pierwszych polskich masonów, już w połowie XVIII wieku powstał oryginalny pałac na rzucie tak znaczącego w symbolice wolnomularskiej trójkąta-kielni, z grotą na parterze budowli, przeznaczoną na posiedzenia loży. Również w wielkopolskiej Dobrzycy generał Augustyn Gorzeński wystawił w parku budowlę, tak zwany Panteon, z podziemiem o podobnym przeznaczeniu. W ukończonym w 1809 roku pałacu w Pęcicach znalazły się dwie kondygnacje sklepionych piwnic, z główną kolistą, kopulasto sklepioną salą, służącą najprawdopodobniej masońskim obrządkom. Projekt budowli przygotował zdolny warszawski architekt saskiego pochodzenia, autor m.in. niezachowanego do dziś dworu w Błędowie na Mazowszu Fryderyk Albert Lessel (1767–1822). Powstała charakterystyczna dla końca XVIII i początków XIX wieku stosunkowo nieduża dwukondygnacyjna budowla, z reprezentacyjnymi wnętrzami na parterze, pokojami mieszkalnymi mezzanina i wspomnianymi już piwnicami. Zamiast czterokolumnowego portyku w wielkim porządku na osi pojawił się oryginalny płytki ryzalit z niszą sklepioną hemisferycznie, ujętą parą toskańskich kolumn. W przyłuczach niszy umieszczono płaskorzeźbione postaci Sław. Elewację ogrodową zróżnicowano charakterystycznym dla wielu klasycystycznych rezydencji trójbocznym ryzalitem salonu. Budynek nakrywa dach czterospadowy z kalenicową ścianką maskującą kominy. Po 1818 roku, kiedy pałac stał się własnością Antoniego Korwin-Bieńkowskiego, dobudowane zostały parterowe skrzydła po obu stronach budynku, podwyższone o piętro dopiero po II wojnie światowej.

Tym, co nadaje pałacowi w Pęcicach charakter surowości, jest bardzo oszczędna dekoracja i wyraziste boniowanie pokrywające wszystkie elewacje budowli. Jest to zabieg stosowany szczególnie często przez francuskiego awangardowego architekta drugiej połowy XVIII wieku Claude’a Nicolasa Ledoux (1736–1806), by wspomnieć jego paryskie rogatki miejskie czy słynny budynek administracyjny Salin Królewskich w Arcen-Senans. To odrzucenie zbędnej dekoracji i poszukiwanie wartości czysto architektonicznych wyrażało chęć stworzenia nowej architektury odpowiadającej nowemu oświeceniowemu społeczeństwu. Poszukiwanie to zostało zaprzepaszczone przez sentymentalny, a potem romantyczny nurt, który ostatecznie ukształtował wielostylową, synkretyczną naturę XIX stulecia. Awangardowy styl Ledoux uzupełniony architektonicznymi wizjami Étienne’a-Louisa Boullée stworzył jednak podstawy dla narodzin z początkiem XX wieku modernizmu – jedynego stylu w całości odrzucającego architektoniczne dziedzictwo tysiącleci. Obok Pęcic podobny, surowy, pozbawiony dekoracji charakter ma pałac w Młochowie zaprojektowany przez Jakuba Kubickiego, a pierwotny pałac w Jabłonnie Dominika Merliniego w podobny sposób unikał porządków architektonicznych, koncentrując się na harmonii czystej formy. Pałac w Pęcicach niedługo pełnił swoją pierwotną funkcję. W 1812 roku loża „Braci Polaków” przyłączona została do „Wielkiego Wschodu Polski”, a sama rezydencja w 1815 roku powróciła do wcześniejszej właścicielki miejscowości – Konstancji z Górskich Zaborowskiej. Jesienią 1915 roku pałac zbombardowali Niemcy. W wyniku bombardowania wypaliły się wnętrza budynku i zawaliła część elewacji ogrodowej. Szczęśliwie jednak to dramatyczne wydarzenie przetrwała schroniona w piwnicach wraz z ówczesnym właścicielem Antonim Marylskim i jego synem grupa dwustu mieszkańców wsi. Kiedy więc w 1923 roku kończono odbudowę rezydencji, na attyce ponad wejściem pojawił się znaczący napis: „JAM DWÓR POLSKI, CO WALCZY MĘŻNIE I STRZEŻE WIERNIE”.Park założony współcześnie z pałacem zaprojektował Jan Chrystian Schuch (1752–1813). Ten wykształcony w Dreźnie oraz na podróżach po Anglii, Holandii, Francji i Niemczech architekt przybył do Polski w 1775 roku, a w 1781 roku został powołany na stanowisko intendenta ogrodów królewskich Warszawy. Jego dziełem jest park Łazienkowski, w którym wystawił teatr i pomarańczarnię oraz „łańcuch budowli od Łazienek aż do Alei Ujazdowskiej”, m.in. ananasarnia i figarnia. Rozplanował też część Warszawy pomiędzy Alejami Ujazdowskimi, Koszykową, Polną a Bagatelą, tworząc place w kształcie gwiazd połączone szerokimi ulicami, m.in. plac Zbawiciela i Unii Lubelskiej. Zabudowana monumentalnymi gmachami ulica łącząca al. Ujazdowskie z pl. Unii Lubelskiej słusznie nosi dziś imię Jana Chrystiana Schucha.

Źródła wiedzy

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie na Mazowszu, Poznań 2013.
Zdjęcie: Piotr Libicki


Dwory i Pałace Wiejskie na Mazowszu

Powyższy opis pochodzi z publikacji Piotra Libickiego, pt. "Dwory i Pałace wiejskie na Mazowszu".

Wydawnictwo REBIS

Publikacja "Dwory i pałac wiejskie na Mazowszu" została wydana przez wydawnictwo REBIS.

Opis książki od wydawcy:

Przewodnik dokumentujący ziemiańskie siedziby; prawie 600 obiektów z terenu obecnego województwa mazowieckiego. Dwory i pałace wiejskie na Mazowszu to kolejna po bestsellerowych Dworach i pałacach wiejskich w Wielkopolsce książka-katalog-przewodnik poświęcona historycznym siedzibom ziemiańskim. W książce opisanych zostało 629 obiektów z terenu obecnego województwa mazowieckiego.

  • Współautor publikacji: Marcin Libicki

  • ISBN: 978-83-7301-826-6

  • Ostatnie wydanie: 2013 r.

  • Nakład książki został wyczerpany


Autor książki: Piotr Libicki

Piotr Libicki (ur. 1973 r.), historyk sztuki, członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki, autor i współautor przewodników i książek, w tym serii poświęconej dworom i pałacom wiejskim w Wielkopolsce, w Małopolsce, na Mazowszu i na Podkarpaciu. W latach 1999-2009 współpracownik Telewizji Polskiej w Poznaniu, autor i współautor ponad 100 programów krajoznawczych i reportaży. W latach 2013-2015 gościnny wykładowca w Instytucie Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UAM, a w latach 2018-2019 w Instytucie Historii Sztuki UAM. Od 2013 roku pełnomocnik Prezydenta Miasta Poznania ds. estetyki miasta.

Piotr Libicki

logo dwory i pałace polski

Copyright © 2020 Dwory i Pałace Polski. Powered by Indico S.C.  & Joomla! CMS 

Postaw mi kawę na buycoffee.to

Znajdż nas na:

Instagram Facebook Facebook youtube

Kontakt

Indico S.C. , Przyjaźni9, 84-215 Gowino
NIP: 5882424318, REGON: 366309509

Kontakt z redakcją:

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.