Historia dworu w Radachówce
W drugiej połowie XVIII wieku Radachówka należała do rodziny Suffczyńskich. Wśród właścicieli wymieniani są Kasper Suffczyński (zm. 1759), chorąży czerski i kasztelan sochaczewski, oraz Michał Suffczyński (1718–1796), kasztelan czerski.
W XIX wieku majątek przeszedł w ręce Sybilskich, którzy prowadzili tu hutę szkła. Zakład nie funkcjonował długo, jednak jego istnienie utrwaliło się w lokalnej toponimii – do dziś część sąsiadującej z dworem wsi nosi nazwę Radachówka-Huta. Po powstaniu styczniowym (1863) dobra zostały odebrane Sybilskim przez władze carskie w ramach represji.
Następnie majątek należał do rodziny Fryczów, a później Modzelewskich, którzy dokonali parcelacji dóbr. Pozostałą część majątku, tj. resztówkę o powierzchni 9 ha wraz z dworem, w 1900 roku nabył Mieczysław Pfeiffer (1861–1918).
Pfeiffer był dyrektorem dużej garbarni w Berdyczowie, założonej w 1875 roku przez Karola Jana Szlenkiera (1839–1900). Zatrudniony przez Szlenkiera Mieczysław Pfeiffer otrzymywał m.in. 3% od obrotu przedsiębiorstwa. Skala produkcji rosła bardzo szybko. Tuż przed wybuchem I wojny światowej garbarnia pokrywała około 1/5 zapotrzebowania armii carskiej na skórę. Karol Jan Szlenkier miał z czasem uważać warunki pracy Pfeiffera za zbyt korzystne, nie przewidując, że majątek i tak pozostanie w rodzinie. Po śmierci Mieczysława dobra przeszły bowiem na jego córkę Halinę Stanisławę Pfeiffer (1891–1944), która poślubiła Karola Stanisława Szlenkiera (1884–1944).
Mieczysław Pfeiffer niemal natychmiast po zakupie Radachówki przystąpił do gruntownej przebudowy istniejącego dworu lub wzniesienia nowego na dawnych fundamentach. O czasie tych prac świadczy zachowana chorągiewka z datą 1900, niegdyś umieszczona na dachu.
Karol Stanisław Szlenkier i jego żona Helena nie wprowadzili większych zmian w bryle dworu. W 1936 roku ufundowali natomiast drewnianą kaplicę we wsi według projektu Wacława Lipińskiego. Karol Stanisław był z wykształcenia fizykiem. Studiował w Monachium u Wilhelma Röntgena, a promotorem jego doktoratu był prof. Arnold Sommerfeld. W okresie dwudziestolecia międzywojennego powrócił do działalności naukowej, współpracując m.in. z Pieńkowskim, Sołtanem, Kapuścińskim i Białobrzeskim, a także kierując pracownią fizyki doświadczalnej przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa.
Karol Stanisław Szlenkier zginął w pierwszych dniach Powstania Warszawskiego, zamordowany przez esesmanów w alei Szucha. Kilka dni później, w niewyjaśnionych okolicznościach, zginęła również jego żona Helena.
Kolejnym właścicielem Radachówki został ich syn Ksawery Mieczysław Szlenkier (1920–2017). Był absolwentem Gimnazjum im. Stefana Batorego, żołnierzem Armii Krajowej i został ciężko ranny w pierwszym dniu Powstania Warszawskiego. Po wojnie osiadł w Radachówce wraz z żoną Marią Alicją Janiną z Rozmanitów herbu Leliwa (ur. 1930).
Po II wojnie światowej dwór był opuszczony i uległ dewastacji przez żołnierzy radzieckich, którzy niszczyli wyposażenie, tnąc meble bagnetami. Część ocalałych sprzętów została zabrana przez okolicznych chłopów, jednak gdy dowiedzieli się o powrocie Ksawerego Szlenkiera, oddali właścicielowi zrabowane przedmioty. Do wnętrz wróciły m.in. meble biedermeierowskie, a do jadalni duży stół i komplet krzeseł w stylu Ludwika Filipa, których delikatne, rafiowe oparcia szczególnie ucierpiały podczas wojennej dewastacji.
Rodzina Szlenkierów przywróciła wnętrzom dawną świetność, m.in. na potrzeby realizacji filmowych. Radachówka do dziś pozostaje w rękach rodziny Szlenkierów.
Dwór w Radachówce został wzniesiony na początku XIX wieku, a w obecnej formie ukształtowany około 1900 roku dla Mieczysława Pfeiffera. Jest to parterowy drewniany dwór, nakryty niskim dachem czterospadowym z wystawkami od strony frontu i ogrodu. W elewacji ogrodowej znajduje się weranda.
Drewniany ganek w elewacji frontowej dodano pod koniec lat 70. XX wieku, gdy dwór posłużył jako plan zdjęciowy do filmu „Panny z Wilka” w reżyserii Andrzeja Wajdy. Ten element architektury odwołuje się do utrwalonego na początku XX wieku wyobrażenia „polskiego dworu”, charakterystycznego dla nurtu stylu narodowego.
-
Radachówka jest ulubionym miejscem filmowców i fotografów. Jako pierwszy trafił tu Andrzej Wajda, który w 1978 roku realizował zdjęcia do filmu „Panny z Wilka”. Reżyser wprowadził własne zmiany scenograficzne, m.in. przemalował jadalnię na zieleń z domieszką czerni.
W 1994 roku Magdalena Łazarkiewicz kręciła tu „Białe małżeństwo” – wówczas ściany na parterze pomalowano na ciemnoniebiesko, a sypialnie na czerwono. W Radachówce powstawały także zdjęcia do „Sławy i chwały” Kazimierza Kutza oraz „Prawa ojca” Marka Kondrata.
-
Ważnym elementem lokalnego krajobrazu jest wspomniana wcześniej drewniana kaplica pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, wzniesiona w latach 1935–1937 z fundacji Haliny i Karola Szlenkierów. Zaprojektował ją Wacław Lipiński, a z prefabrykowanych elementów zmontował Jan Kubicki.
Kaplica, wykonana w konstrukcji zrębowej z bali sosnowych, oszalowana i posadowiona na podmurówce z kamieni polnych, ma układ jednonawowy i wieżę z wejściem. Jej forma, nietypowa dla Mazowsza, przywodzi na myśl obiekty z południa Polski. W 1956 roku została wpisana do rejestru zabytków. Gontowe pokrycie dachu wymieniono w 1985 roku, a dojście do świątyni wyłożono kostką brukową w 1995 roku. Wyposażenie kaplicy pochodzi z ostatniej modernizacji przeprowadzonej w 1985 roku.
Fragment przewodnika Dwory i pałace Mazowsza. Powiat otwocki, 2026 r., Nina Herzberg-Zielezińska
Data publikacji artykułu:








Sklep
Ogłoszenia






