Historia dworu w Łukówcu
Łukówiec był wsią szlachecką. Wzmiankowany był w dokumentach w XVI wieku. Właścicielami byli Oborscy. Po nich dobrami władali Głogowscy i Leśniowolscy.
W połowie XVIII wieku majątek przeszedł na własność Michała Kazimierza Rudzińskiego herbu Prus III (1730–1764), wojewody mazowieckiego. Po jego śmierci majątek przeszedł na własność małoletniego syna Antoniego Rudzińskiego (1754–1821). W 1786 roku sprzedał on swoje dobra Florianowi Cieszkowskiemu herbu Dołęga (1748–1798) – staroście kleszczewskiemu, posłowi na sejm i szambelanowi. Był on bardzo dobrym gospodarzem. Dobra pozostawały w rękach Cieszkowskich do 1944 roku. Florian zasłynął z uporządkowania należących do majątku lasów, przeprowadził nowe pomiary gruntów wraz z ich scaleniem, uregulował sporne granice z dobrami Latowicz, dokończył zabudowę rynku w Jeruzalu i ukończył budowę kościoła.
Po Florianie majątek odziedziczył jego syn Krzysztof Antoni Jan Cieszkowski (1797–1856), oficer i pisarz. Jego żoną była Joanna z baronów Maltzan (1808–1854), urodzona w Wiązownie. Córką Krzysztofa była Helena Izabela Cieszkowska (1836–1861), która wyszła za mąż za swojego stryjecznego brata, doktora filozofii Augusta Gwidona Henryka Joachima hr. Cieszkowskiego herbu Dołęga (1814–1894).
Po śmierci Krzysztofa majątek odziedziczył jego najmłodszy syn Henryk Lucjan Cieszkowski (1840–1883). Nie był on zbyt dobrym gospodarzem. Pod jego zarządem dobra łukówieckie zaczęły popadać w ruinę i generować coraz większe długi. Proces ten nasilił się po uwłaszczeniu chłopów w 1864 roku. W konsekwencji majątek wystawiono na licytację w 1872 roku. Kupił go szwagier Henryka, wspomniany wyżej August Cieszkowski. Po jego śmierci władanie Łukówcem objął jego syn August Adolf Józef Cieszkowski (1861–1932). Nowy właściciel na stałe zamieszkał w Wierzenicy koło Swarzędza, a w Łukówcu w jego imieniu gospodarowali kolejni zarządcy.
Po jego bezpotomnej śmierci w 1932 roku cały majątek, na mocy testamentu, przeszedł w ręce usynowionych przez niego: Edwarda Cieszkowskiego- Raczyńskiego, Jana Cieszkowskiego-Tyszkiewicza, Pawła Cieszkowskiego-Żółtowskiego i Felicjana Cieszkowskiego-Dembińskiego. Ostatecznie jedynym właścicielem został Felicjan Cieszkowski-Dembiński.
W okresie międzywojennym oraz w czasie hitlerowskiej okupacji rządcą dóbr był Hipolit Nowina-Konopka (1894–1945). Od 1914 roku służył w 2 Pułku Ułanów Legionów Polskich, uczestnicząc m.in. w bitwie pod Rokitną i Kostiuchnówką. W okresie wojny polsko-bolszewickiej walczył jako wachmistrz 2 Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich. Po wyzwoleniu został pierwszym burmistrzem Mińska Mazowieckiego. Został zamordowany przez UB w 1945 roku. Spoczywa na cmentarzu w Mińsku Mazowieckim, a jego pamięć upamiętniają tablice pamiątkowe w mieście.
Po upaństwowieniu majątku w dworze do 1950 roku mieściła się szkoła rolnicza. W latach 90. XX wieku należał on do gminy i był wykorzystywany przez miejscowe Koło Gospodyń Wiejskich oraz na cele mieszkaniowe. Później przeszedł na własność prywatną. Został wyremontowany w latach 2013–2015. Obecnie w dworze mieści się „Centrum Rozwoju Duchowego i Osobistego „TAITA INTI”.
Dwór o cechach klasycystycznych wzniesiono pod koniec XVIII wieku lub na początku XIX wieku dla rodziny Cieszkowskich. W późniejszych latach był wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany. Ustawiony prostopadle do gościńca i zwrócony frontową elewacją ku północy. Budynek składa się z dwóch części: starszej, drewnianej, o konstrukcji zrębowej z bali modrzewiowych oraz nieco nowszej, murowanej, zachodniej. Wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta, z dwoma gankami rozmieszczonymi symetrycznie od frontu, o dwóch parach kolumn toskańskich każdy, dźwigających daszki z trójkątnym tympanonem. Otynkowany, parterowy, częściowo podpiwniczony piwnicami sklepionymi kolebkowo, z dachem dwuspadowym, dawniej krytym gontem. Układ wnętrz dwutraktowy, przebudowany. W środkowym pomieszczeniu (w przejściu ze starej części dworu do sieni, założonej na osi ganku zachodniego) zachował się wczesnoklasycystyczny portal z 4 ćwierci XVIII wieku, wykonany z drewna jesionowego, intarsjowanego orzechem, który według tradycji został przeniesiony w to miejsce z wcześniejszego, nieistniejącego już dworu, stojącego po przeciwnej stronie gościńca, w miejscu zwanym Sady.
Fragment z przewodnika Dwory i pałace Mazowsza: powiat miński, Nina Herzberg-Zielezińska, 2026
Data publikacji artykułu:





Sklep
Ogłoszenia


