Podziel się:

Pałac w Luberadzu

  • pałac w Luberadzu

    Autor: Piotr Libicki

Informacje ogólne

Lokalizacja: województwo mazowieckie, powiat ciechanowski, gmina Ojrzeń

Rodzaj obiektu:
Pałac
Zastosowanie:
własność prywatna
Stan zachowania:
Odrestaurowany

Posiadasz więcej informacji
o obiekcie? Skontaktuj się z nami!

Zapoznaj się z historią pałacu w Luberadzu

Przeczytaj więcej informacji o pałacu w Luberadzu. Poznaj jego historię. Miłego czytania!

Historia

W XVIII wieku Luberadz był własnością Dembowskich – najpierw około 1735 roku Stanisława Dembowskiego, podczaszego zawkrzeńskiego, i jego pierwszej żony Teresy z Psarskich, potem drugiej żony Elżbiety z Krasińskich, następnie w latach osiemdziesiątych ich syna Józefa Dembowskiego, chorążego zawkrzeńskiego, i jego żony Barbary z Lasockich, a później do 1839 roku ich córki Eleonory Zielińskiej. Potem kolejno w rękach Karskich, Dzierżanowskich, Cybulskich, Woldenbergów i Rozenzweigów, a od 1897 roku do końca Piechowskich, w tym w późnych latach dwudziestych XX wieku Karola Piechowskiego. Majątek w tym czasie liczył 1500 hektarów.

Pałac

Z wielu powodów pałac niezwykły, wyprzedzający swą epokę nie tylko ze względu na nietypowy kształt samej rezydencji, ale również kompozycję całego założenia. Wzniesiony został w 1789 roku dla Józefa Dembowskiego, chorążego zawkrzeńskiego, według projektu uznanego architekta Hilarego Szpilowskiego (1753–1827), autora pałaców w Walewicach, Małej Wsi, Rudnie, Słubicach i zapewne dworu w Tułowicach. Piętrowa elewacja frontowa skomponowana została z klasycystyczną powściągliwością i nie różni się w pierwszym wrażeniu od elewacji pozostałych wzniesionych przez Szpilowskiego rezydencji – o skrajnych osiach ujętych pilastrami jońskimi w wielkim porządku i przyściennym portyku na osi, złożonym z czterech jońskich półkolumn również w wielkim porządku i zwieńczonych trójkątnym frontonem. Uwagę zwraca jednak lekkie załamanie elewacji, które powtórzone zostało w partii czterospadowego dachu. Choć od frontu jest ono stosunkowo nieznaczne, po stronie ogrodowej ma ogromne konsekwencje. Tu pałac współtworzą dwie zestawione pod kątem rozwartym bryły. W obu znalazły się charakterystyczne dla architektury Szpilowskiego loggie: narożna, wsparta na jednej wysokiej jońskiej kolumnie i druga dwukondygnacyjna. Obie skierowane są na malowniczą dolinę rzeczki Łodyni. To preromantyczne uwrażliwienie na piękno krajobrazu ma swoje konsekwencje w kształcie całego założenia. To już nie barokowa, hierarchiczna i hieratyczna kompozycja entre cour et jardin z pałacem w samym sercu i podjazdem na osi, ale park ze swobodnie osadzonym w nim domem. I o ile sentymentalizm znajdował powszechne uznanie z końcem XVIII wieku w kompozycji parków, by wspomnieć najbardziej spektakularne z nich, jak Arkadia księżnej Heleny Radziwiłłowej (dziś poza granicami województwa mazowieckiego), Jabłonna czy Mokotów księżnej Izabeli Lubomirskiej, a także Siedlce hetmanowej Aleksandry Ogińskiej, o tyle nieregularna forma samej rezydencji budząca skojarzenia z włoskimi nieregularnymi willami wyprzedzała swój czas o pół wieku! Wzorcowy kamsetzerowski pałac-willa w wielkopolskich Siernikach z lat 1786–1789, który stał się inspiracją dla wielu wznoszonych w całym kraju siedzib, kameralny, otwarty na otoczenie, z belétage zastąpionym salonem na poziomie parteru, a więc w bezpośredniej bliskości ogrodu, wciąż pozostawał kompozycją symetryczną i uporządkowaną. Tylko ogrodowe pawilony wznoszone w sentymentalnych parkach miały nieregularny charakter i jeden jedyny budynek o mieszkalnym charakterze – pałacyk Ustronie królewskiego bratanka księcia Stanisława Poniatowskiego w Ujazdowie pod Warszawą z lat 1780–1784. Jego autorem był Stanisław Zawadzki (1743–1806), u którego od 1781 roku pracował jako konduktor... Hilary Szpilowski. Być może ta mała rezydencja stała się inspiracją dla nietypowej formy luberadzkiego pałacu?W profetycznej formie zewnętrznej zamknięto dość tradycyjne wnętrze, z kondygnacją reprezentacyjną na piętrze. Kulminacją stała się owalna sala balowa artykułowana parami jońskich półkolumn, pomiędzy którymi umieszczono arkadowe wnęki. Reprezentacyjne pomieszczenia w większości otwierały się na otoczenie pośrednio, licznymi loggiami. Na parterze znalazły się apartamenty mieszkalne, z jadalnią używaną na co dzień, którą dekorowały pierwotnie malowidła al fresco z widokami Łazienek i widokiem pomnika króla Jana III Sobieskiego (usunięte w 1902 roku).Przywołane artystyczne związki Hilarego Szpilowskiego ze Stanisławem Zawadzkim przynosiły obustronne owoce. W latach 1798–1799 Stanisław Zawadzki wzniósł w wielkopolskiej Dobrzycy dla generała Augustyna Gorzeńskiego pałac, którego forma jest zaskakująco podobna do wzniesionego przez Szpilowskiego Luberadza: dwa skrzydła zestawione pod kątem prostym, z kolumnowym portykiem w miejscu związania obu części, w sentymentalnym parku z dala od wsi, zgodnie z angielską zasadą splendid isolation. Czy jest to przypadkowe? Związki te można by odnaleźć, porównując również inne realizacje obu architektów

Źródła wiedzy

Tekst: Piotr Libicki, Dwory i Pałace wiejskie na Mazowszu, Poznań 2013.
Zdjęcie: Piotr Libicki


Dwory i Pałace Wiejskie na Mazowszu

Powyższy opis pochodzi z publikacji Piotra Libickiego, pt. "Dwory i Pałace wiejskie na Mazowszu".

Wydawnictwo REBIS

Publikacja "Dwory i pałac wiejskie na Mazowszu" została wydana przez wydawnictwo REBIS.

Opis książki od wydawcy:

Przewodnik dokumentujący ziemiańskie siedziby; prawie 600 obiektów z terenu obecnego województwa mazowieckiego. Dwory i pałace wiejskie na Mazowszu to kolejna po bestsellerowych Dworach i pałacach wiejskich w Wielkopolsce książka-katalog-przewodnik poświęcona historycznym siedzibom ziemiańskim. W książce opisanych zostało 629 obiektów z terenu obecnego województwa mazowieckiego.

  • Współautor publikacji: Marcin Libicki

  • ISBN: 978-83-7301-826-6

  • Ostatnie wydanie: 2013 r.

  • Nakład książki został wyczerpany


Autor książki: Piotr Libicki

Piotr Libicki (ur. 1973 r.), historyk sztuki, członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki, autor i współautor przewodników i książek, w tym serii poświęconej dworom i pałacom wiejskim w Wielkopolsce, w Małopolsce, na Mazowszu i na Podkarpaciu. W latach 1999-2009 współpracownik Telewizji Polskiej w Poznaniu, autor i współautor ponad 100 programów krajoznawczych i reportaży. W latach 2013-2015 gościnny wykładowca w Instytucie Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UAM, a w latach 2018-2019 w Instytucie Historii Sztuki UAM. Od 2013 roku pełnomocnik Prezydenta Miasta Poznania ds. estetyki miasta.

Piotr Libicki

logo dwory i pałace polski

Copyright © 2020 Dwory i Pałace Polski. Powered by Indico S.C.  & Joomla! CMS 

Znajdż nas na:

Instagram Facebook Facebook youtube

Kontakt

Indico S.C. , Wałowa 10/3, 84-200 Wejherowo
NIP: 5882424318, REGON: 366309509
tel. + 48 58 778-21-30,
tel. kom +48 505-505-016

 

Kontakt z redakcją:

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.