Polskie dwory i pałace na Międzynarodowym Festiwalu Dworów Bałtyckich (Baltic Manors Festival)

Międzynarodowy Festiwal Dworów Bałtyckich to wydarzenie o niespotykanej dotąd skali, realizowane w ramach transgranicznego projektu współfinansowanego z programu Interreg South Baltic. Organizatorem i operatorem strategicznym całej inicjatywy jest Baltic Manors Association (Stowarzyszenie Dworów Bałtyckich). Obszar wokół Morza Bałtyckiego skrywa niezwykłe bogactwo architektoniczne – szacuje się, że znajduje się tu około 20 000 rezydencji, co stanowi najwyższe zagęszczenie tego typu obiektów na świecie. Spośród nich blisko tysiąc już dziś świadczy usługi turystyczne i kulturalne.

Festiwal, odbywający się od wczesnego lata do późnej jesieni w aż ośmiu nadbałtyckich regionach (m.in. w Polsce, Niemczech, Szwecji, Litwie i Danii), stawia sobie za cel budowanie transgranicznej oferty turystyki zrównoważonej (slow-travel) pod hasłem „Baltic Manors – Old places, new life” („Stare miejsca, nowe życie”). Kluczowym zamierzeniem partnerów projektu jest utworzenie do 2027 roku Szlaku Bałtyckich Dworów (Baltic Manors Route) oraz uzyskanie w 2028 roku certyfikatu Szlaku Kulturowego Rady Europy. Polska reprezentacja w tym międzynarodowym gronie odgrywa rolę strategiczną, pokazując bogactwo historyczne i potencjał rewitalizacyjny naszych rodzimych zabytków.

Pierwszym z filarów polskiej obecności na festiwalu międzynarodowym jest Pomorze. W dniach 11–13 września 2026 roku odbędzie się 7. Festiwal Dworów i Pałaców Pomorza, organizowany przez Gospodarstwo Rolne Anna Mazuś oraz Stowarzyszenie Właścicieli Dworów i Pałaców Pomerania Manors. Jest to już siódma edycja uwielbianego przez turystów i mieszkańców Pomorza wydarzenia, które otwiera drzwi kilkunastu wyjątkowych rezydencji, zamków, pałaców, dworów i instytucji w całym województwie pomorskim.

W tegorocznej edycji udział biorą m.in. Pałac w Godętowie, Pałac w Grąbkowie, Pałac w Jackowie, Pałac w Karżnicy, Dworek w Krępkowicach, Zamek w Krokowej, Pałac w Mostach, Pałac w Poraju, Dwór w Prusewie, Pałac w Runowie, Pałac w Waplewie Wielkim oraz Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Pałacu w Wejherowie.

W ramach pomorskiego programu na odwiedzających czeka niezwykle bogata paleta atrakcji:

Założeniem Stowarzyszenia Pomerania Manors jest nie tylko prezentacja architektonicznego piękna, ale przede wszystkim budowanie więzi między właścicielami obiektów a lokalną społecznością, przy jednoczesnym udowadnianiu, że pomorskie rezydencje na nowo tętnią życiem.

Równorzędną reprezentację Polski stanowi region Warmii, Mazur i Powiśla, w którym wydarzenia festiwalowe upłyną pod motywem przewodnim „Dworskie filmy Filipa Bajona”. Za organizację i koordynację odpowiada Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych (CEiIK) w Olsztynie oraz nowo powołane Stowarzyszenie Dwory Bałtyckie Warmii, Mazur i Powiśla (utworzone 20 lipca 2026 r. w Drynkach). Stowarzyszenie zrzesza m.in. takie obiekty jak Pałac w Bałoszycach, Pałac w Białej Oleckiej, Dwór w Drynkach, Pałac w Jaśkowie, Dwór w Jełmuniu oraz Pałac w Sztynorcie.

Wybór kinowej twórczości reżysera Filipa Bajona nie jest przypadkowy – malownicze krajobrazy oraz rezydencje Warmii i Mazur (m.in. Łężany czy Galiny) stanowiły scenerię dla monumentalnych dzieł kinematografii historycznej, na czele z filmem Kamerdyner. W programie obu weekendów zaplanowano projekcje kultowych produkcji (Magnat, Kamerdyner, Śluby panieńskie), poprzedzone prelekcjami filmoznawczymi Beaty Zaborek-Sroki oraz Mikołaja Mirowskiego. Po seansach odbędą się panele dyskusyjne z udziałem samego reżysera Filipa Bajona oraz jego artystycznej rodziny: Marzeny Mróz-Bajon, Kaspera Bajona i Ksawerego Bajona.

Wyjątkową wartością tegorocznej polskiej reprezentacji jest jej integracja z ogólnoeuropejskimi obchodami Europejskich Dni Dziedzictwa (EDD) 2026. Oficjalne włączenie wydarzeń przez Narodowy Instytut Dziedzictwa potwierdza, że polskie inicjatywy wpisują się w najwyższe europejskie standardy ochrony zabytków.

Ogólnopolskie hasło EDD – „Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU” (nawiązujące do europejskiej idei Heritage at Risk: Revive, Resist, Reimagine) – staje się fundamentem festiwalowych działań. Pomorskie i warmińsko-mazurskie dwory i pałace realizują to motto na trzech płaszczyznach: