Pałac Schweikertów w Łodzi
Lokalizacja: województwo łódzkie, Miasto Łódź, Dzielnica Śródmieście
Rodzaj obiektu: | Pałac |
Zastosowanie: | Instytut Europejski |
Stan zachowania: | Odrestaurowany |
Zespół: | pałacowo-ogrodowy |
Skład zespołu: | pałac, ogród, pawilon ogrodowy, stróżówka z oficynami, stajnia, wozownia, ogrodzenie z bramą, dziedziniec frontowy |
Numer rejestru zabytków: | A/310 |
Data wpisu: | 31 Sie, 1987 |
Posiadasz więcej informacji
o obiekcie? Skontaktuj się z nami!
Zapoznaj się z historią pałacu Schweikertów w Łodzi
Przeczytaj więcej informacji o pałacu Schweikertów w Łodzi. Poznaj jego historię. Miłego czytania!
Twórcą potęgi rodu Schweikertów był Fryderyk Wilhelm Schweikert. Urodził się on w 1837 roku w Starowej Górze pod Łodzią. Był synem wiejskiego kowala, Jana Jakub Schweikerta, który w 1800 roku przybył z Wirtembergii i osiadł razem z innymi szwabskimi kolonistami w Starowej Górze. Fryderyk pierwsze interesy zaczął robić w Pabianicach, z których w 1865 roku wyjechał do Łodzi. Założył ręczną tkalnię przy ul. Piotrkowskiej 56, po czym u zbiegu dzisiejszej al. Piłsudskiego i ul. Sienkiewicza postawił dwupiętrową tkalnię chustek wełnianych. W 1893 roku kupił od Alfreda Gombergera parcelę przy ul. Wólczańskiej 215, tworząc podwaliny swego imperium przemysłowego. W 1899 roku przedsiębiorstwo zostało zmienione w spółkę akcyjną. Fryderyk Schweikert ożenił się z Amalią Hampel, z którą miał trzech synów: Ludwika, Oskara i Roberta. Ludwik po ukończeniu studiów w Zurychu założył zakłady chemiczne w Pabianicach, które do dziś znane są jako zakłady farmaceutyczne "Polfa". Na przełomie XIX i XX wieku przy obecnej ul. Piłsudskiego 12 w Pabianicach postawił rezydencję eklektyczną. Zginął w Rosji podczas I pierwszej wojny światowej. Oskar po śmierci ojca w 1902 roku został wiceprezesem i dyrektorem technicznym jego fabryki. Swoją willę wybudował przy ul. Wólczańskiej 213, czyli tuż obok domu ojca.
Spośród braci Schweikertów największą zaradnością wykazał się Robert. Ożenił się on z Emmą Bennich, z którą miał troje dzieci: Łucję, Małgorzatę i Roberta Alfonsa. Robert zarządzał fabryką ojca. Był też właścicielem okazałej kamienicy z 1896 roku przy ul. Piotrkowskiej 147 i pałacu przy ul. Piotrkowskiej 262.
W 1891 roku, Teresa John, wdowa po słynnym łódzkim fabrykancie Józefie Johnie, właścicielu domu i fabryki metalowej przy ul. Piotrkowskiej, kupiła działkę od kupca Henryka Finstera. W 1909 roku sprzedała ją fabrykantowi Rudolfowi Kellerowi. Architekt Lew Lubotynowicz zaprojektował rezydencję, którą zbudowano w 1910 roku. W czerwcu 1912 roku pałac w surowym stanie Rudolf Keller sprzedał Robertowi i Emmie Schweikertom, którzy w następnym roku ją wykończyli i wyposażyli.
Po śmierci Roberta w 1931 roku i Emmy w 1933 roku, połowę nieruchomości odziedziczyły dzieci: Łucja Eisenbraun, Małgorzata Cattiene i Robert Alfons Schweikert. Po II wojnie światowej pałac przeszedł na własność Skarbu Państwa. Stał się siedzibą najpierw Polskiej Partii Robotniczej, a potem Związku Walki Młodych, Związku Młodzieży Polskiej i Związku Młodzieży Socjalistycznej. W latach 60. mieścił się w nim również dom kultury pod patronatem zakładów dziewiarskich "Olimpia". Od 1976 roku jedynym użytkownikiem było ZSMP. W okresie stanu wojennego, od 13 grudnia 1981 roku do 1983 roku w obiekcie stacjonowały służby Milicji Obywatelskiej i służby Zmotoryzowanych Oddziałów Milicji Obywatelskiej. W 1991 roku obiekt otrzymał w użytkowanie Ośrodek Studiów Europejskich Uniwersytetu Łódzkiego, pałac poddano renowacji i od 1993 roku znajduje się w nim Instytut Europejski.
Budynek powstał w 1910 roku według projektu Leona Lubotynowicza. Odróżnia się od większości łódzkich siedzib fabrykanckich. Usytuowany jest na wzgórzu, z dala od fabryki. Nawiązuje do francuskiego typu pałacu entre cour et jardin, który charakteryzuje się symetrią, harmonią i dużą skalą. Pałac jest neobarokową budowlą wolnostojącą, jednopiętrową z wysokim parterem, pokrytą dachem mansardowym. Elewacja frontowa posiada portyk kolumnowy z półkolistym podjazdem. Przed pałacem znajduje się reprezentacyjny dziedziniec, który wytyczony został przez postawione po bokach wolnostojące budynki gospodarcze – stróżówkę z oficynami, stajnię i wozownię oraz żeliwne ogrodzenie z dwiema bramami, które oddzielają go od ulicy. Z tyłu pałacu znajduje się ogród w stylu włoskim z symetrycznymi prostokątnymi kwaterami, rzeźbami i fontanną. Dekoracja zewnętrzna pałacu nawiązuje do uproszczonych form klasycystycznych, historycznych, nadając budowli charakter modernistyczny. Klasycyzujące wnętrza zachowały znaczną część pierwotnych dekoracji.
Pałac Schweikertów wielokrotnie „występował” w filmach. Kręcono tu sceny do „Ziemi obiecanej” Andrzeja Wajdy, „Przypadku” Krzysztofa Kieślowskiego, „Cudownego dziecka” Waldemara Dzikiego, „Stawki większej niż życie”, "Arii dla atlety" Filipa Bajona czy „Kariery Nikosia Dyzmy” Jacka Bromskiego.
- Laurentowicz-Granas M., Manżett-Kubiak J., Pałace „Ziemi Obiecanej”, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Oddział w Łodzi, Łódź 1997, s. 83-86.
- Stefański K., Ludzie, którzy zbudowali Łódź. Leksykon architektów i budowniczych miasta (do 1939 r.), Łódź, 2009, s. 113.
- Wykaz zabytków wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych woj. łódzkiego (stan na 01.05.2015 r.)
- Artykuł: Tajemnice rezydencji Schweikertów, 24-03-2013 r., - LINK
- Artykuł: Filmowe plenery. Gdzie "zagrał" pałac Schweikerta?, 25-02-2016 r., - LINK
- develop.e-natolin.eu
- www.fabryki-lodz.manifo.com
- www.tonz.org.pl
Opracowała: Aleksandra Szafrańska-Dolewska
Zdjęcia:
- wizytacja terenowa 18-01-2017 roku
- zjęcia grobowców dzięki uprzejmości Pana Bogdana Adlera
- www.lodz.fotopolska.eu
Sklep
Ogłoszenia