Zachodniopomorskie
  • Pałac w Podwilczu

    Pałac w Podwilczu

    Województwo zachodniopomorskie

    Obecny kształ pałacu pochodzi z 1895 roku. Świadczy o tym chorągiewka znajdująca się na maszcie wieży. W 1945 roku budynek został przejęty przez wojsko. Później, od 1954 roku, pełnił funkcję domu dziecka. W latach 1954-57 w pałacu przeprowadzono remon adaptacyjny na potrzeby domu dziecka, tym samym całkowicie zostało usunięte wyposażenie i dekoracje wnętrz.

  • Pałac w Postominie

    Pałac w Postominie

    Województwo zachodniopomorskie

    Tak jak pozostałe ziemie Postomino także należało do księstwa sławieńskiego. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z dokumentu z 23 marca 1301 roku, gdy książę Sambor Rugijski nadał księciu Mateuszowi jako lenno kilka wsi ziemi sławieńskiej. W latach 1296-1313 w dokumentach pomorskich wzmiankowany był niejaki Wulfold, który posiadał następujące wsie: Kröslin, Freest i inne w okolicy Wołogoszczy.

Dwory i Pałace Pomorza Zachodniego

Obiekty rezydencjalne w województwie zachodniopomorskim

Zespoły rezydencjonalno-parkowo-folwarczne stanowią charakterystyczną kategorię zabytków województwa zachodniopomorskiego. Zlokalizowane są głównie w środkowej i południowo-wschodniej części województwa. Dominują obiekty XIX-wieczne, ale wiele z nich kryje w sobie starsze budowle. Wśród rezydencji występują obiekty z różnych okresów i stylów, od gotyckich (skrzydło w Pęzinie), przez renesansowe (np. Tuczno), po barokowe (np. Siemczyno) i klasycystyczne (np. Przelewice); najmłodsze mają formy neostylowe (np. Otok). Wśród założeń parkowych dominują kompozycje krajobrazowe i romantyczne, ze starodrzewem rodzimym lub egzotycznym (np. Przelewice). Do rejestru zabytków wpisanych jest ok. 170 budynków folwarcznych, głównie inwentarskie i magazynowe.

Czytaj więcej

Pod względem liczebności, rodzaje zabytków to, m.in. rezydencje (269). Widoczna jest znaczna dysproporcja między liczbą wpisanych do rejestru zabytków założeń parkowych (podworskich) a liczbą zabytkowych rezydencji. Wynika to ze znacznego ubytku obiektów podworskich, utraty wartości zabytkowych w wyniku zniszczeń i przekształceń oraz z przyjętej w latach 70. XX w. metodologii ochrony konserwatorskiej, koncentrującej uwagę na ochronie założeń parkowych.

Najwięcej obiektów zagrożonych stwierdzono w środkowo-południowej części województwa, a najmniej w miastach na prawach powiatu z zabudową mieszkalną (Koszalin i Szczecin). Większość zabytków zagrożonych stanowią zespoły rezydencjonalno-parkowo-folwarczne, które są charakterystycznym elementem zachodniopomorskiego krajobrazu kulturowego. Użytkowane w dużej części przez Państwowe Gospodarstwa Rolne, od lat 90. XX w. pozostające w zasobie Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencja Nieruchomości Rolnych), dziś w dużej części nieużytkowane, nieremontowane, należące do Skarbu Państwa lub będące własnością osób fizycznych i przedsiębiorstw zajmujących się zasadniczo produkcją rolną – niszczeją w szybkim tempie.

Spośród 256 obiektów rezydencjonalnych tylko 160 jest w stanie niezagrożonym i aż 83 są zagrożone.

Wśród zagrożonych rezydencji największy odsetek stwierdzono w powiatach łobeskim (11; 52,38% zasobu) i choszczeńskim (10; 66,67%). W 2 powiatach występuje znaczny odsetek obiektów zagrożonych wśród zabudowy folwarcznej: białogardzki (9 budynków; 90% całości) i choszczeński (7; 87,50%). Liczne przykłady zagrożonych obiektów rezydencjonalno-folwarcznych stwierdzono w centralnej części województwa, co wynika zarówno ze znacznego nasycenia tej części regionu historycznymi zespołami pofolwarcznymi oraz współczesnymi (trudnymi) przekształceniami własnościowymi i funkcjonalnymi.

Fragmenty tekstu pochodzą z Raportu o stanie zachowania zabytków nieruchomych w województwie zachodniopomorskim. Zabytki wpisane do rejestru zabytków (księgi rejestru A i C), wyd. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Jakub Wrzosek, Warszawa 2017.


Literatura z regionu

Dwór - polska tożsamość

Dwór - polska tożsamość

ISBN: 978-83-7506-921-1
Ocena:

Ocena użytkowników: 5 / 5

AktywnaAktywnaAktywnaAktywnaAktywna
Cena: 59,00
Leksykon zabytków architektury Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej
  • Rabat 20%

Leksykon zabytków architektury Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej

ISBN: 978-83-213-4730-1
Ocena:

Ocena użytkowników: 5 / 5

AktywnaAktywnaAktywnaAktywnaAktywna
Cena: 109,00 87,20
Najpiękniejsze zamki, pałace i dwory w Polsce
  • Super książka!
  • Nowość!

Najpiękniejsze zamki, pałace i dwory w Polsce

ISBN: 978-83-213-5023-3
Ocena:

Ocena użytkowników: 5 / 5

AktywnaAktywnaAktywnaAktywnaAktywna
Cena: 110,00
W ziemiańskim dworze
  • Nowość!

W ziemiańskim dworze

ISBN: 978-83-01-21453-1
Ocena:
NieaktywnaNieaktywnaNieaktywnaNieaktywnaNieaktywna
Cena: 59,00
Dwór Polski. Literackie obrazy w prozie XIX i XX wieku
  • Nowość!

Dwór Polski. Literackie obrazy w prozie XIX i XX wieku

ISBN: 978-83-01-20767-0
Ocena:
NieaktywnaNieaktywnaNieaktywnaNieaktywnaNieaktywna
Cena: 59,00

Najnowsze wpisy z województwa zachodniopomorskiego

Zapoznaj się z najnowszymi wpisami o dworach i pałacach z naszej Bazy DIPP.

Pałac Siemczyno
Pałac Wietrzno
Pałac Podwilcze
Pałac Postomino

Redaktorzy DIPP zachodniopomroskiego

Nina Herzberg-Zielezińska

Myślę, że mogłabym siebie określić jako pasjonatkę i obrończynię zabytków. Jestem poszukiwaczką interesujących miejsc oraz historii. W realizowaniu wytyczonych sobie celów czy projektów jestem ambitna i uparta. Krótko mówiąc nie daje łatwo za wygraną. Od życia oczekuję samych pozytywnych wrażeń. Choć kocham swoje rodzinne miasto – Wejherowo – to uwielbiam podróżować, nie tylko za granicę ale również po Polsce. 

Moja przygoda z obiektami rezydencjalnymi rozpoczęła się od wycieczki do pałacu w Karżniczce i pomysłu na pracę magisterską. "Historyczne rezydencje powiatu wejherowskiego - krajobraz kulturowy i narracje"  dały początek mojej nowej pasji. To wtedy rozpoczęłam poszukiwania dworów i pałaców i odkryłam, że jest ich naprawdę dużo. Obecnie pracuję nad skatalogowaniem wszystkich obiektów rezydencjalnych w całej Polsce.